De Vrije Hogeschool en Bernard Lievegoed

Naar de 21ste eeuwJongerenrevoltes in de jaren zestig van de vorige eeuw veranderden de wereld. Sindsdien zijn jonge mensen een factor in de samenleving om rekening mee te houden. In 1965 hield Bernard Lievegoed in Spring Valley, 35 km ten noorden van Manhattan, een serie lezingen voor studenten die later zijn gebundeld in het boekje ‘Naar de 21ste eeuw’. Enthousiast legt hij zonder voorbehoud al zijn antroposofische kennis op tafel om jongeren toe te rusten op alles wat komen gaat. Hij las de tekenen des tijds. Zes jaar later richtte hij de Vrije Hogeschool in Driebergen op, om studenten weerbaar te maken voor hun barre tocht door de academische wereld.

Het ging Lievegoed om een verandering van de wetenschappelijke wereld. De wetenschap heeft hard een vernieuwing nodig. De eenzijdigheid van een zuiver natuurwetenschappelijke visie brengt de maatschappij niet werkelijk vooruit, een vruchtbare toekomst in. Daarom zag hij zijn initiatief in Driebergen ook als startpunt voor een volgende stap: de Vrije Europese Academie voor Wetenschappen. Bernard Lievegoed University is de nieuwe naam van de Vrije Hogeschool na een aantal metamorfoses, waaronder Bernard Lievegoed College for Liberal Arts sinds 2008, waarbij het opnieuw aan jonge mensen een verrijkend programma biedt; de Vrije Europese Academie voor Wetenschappen werd in 1996 wegens gebrek aan middelen en belangstelling opgeheven. De ‘Netwerkuniversiteit’ van de sinds 2006 in het leven geroepen Stichting Prof. Dr. Lievegoed Fonds zou als een herneming in de 21e eeuw van dit initiatief kunnen worden beschouwd.

Welke ideeën en impulsen stonden Bernard Lievegoed bij de stichting van de Vrije Hogeschool en de Vrije Europese Academie voor ogen? En welke toekomst, niet in de laatste plaats voor jongeren, zag hij voor zich? Hoe ging hij over tot realisatie en welke moeilijkheden kwam hij daarbij tegen? En nog belangrijker: welke kiemen zijn er in zijn plannen en werkwijzen te ontdekken voor nu en voor de toekomst? De samenleving staat op een punt dat zij niet langer om een wezenlijke verandering heen kan; maar in welke richting en op welke manier? En hoe kunnen jongeren daarbij aangesproken worden?

Michel Gastkemper en Jelle van der Meulen doen onderzoek naar leven en werk van Bernard Lievegoed en bereiden monografieën voor over verschillende thema’s en initiatieven die belangrijk zijn in het leven van Bernard Lievegoed. Een eerste zal gaan over jongeren en de impuls van de Vrije Hogeschool, gepland is deze eind 2013 te laten verschijnen. Om zoveel mogelijk gezichtspunten bij het onderzoek te betrekken zal een ‘digitale werkplaats’ worden ingericht, een website waar tussentijdse aanzetten, relevante documenten, interviews en bijdragen van derden worden gepubliceerd. Op deze manier ontstaat de mogelijkheid in de aanloop van de definitieve monografie over de verschillende aspecten publiekelijk van gedachten te wisselen. Iedereen die zich aangesproken voelt, kan zich op de website in de discussie mengen.

Het onderzoek van Michel Gastkemper en Jelle van der Meulen is mede mogelijk dankzij een goede samenwerking met de Stichting Bernard Lievegoed Archief, die de nalatenschap van Bernard Lievegoed beheert. Dankbaar zal gebruik worden gemaakt van de noodzakelijke ondersteuning door deze stichting en door de familie van Bernard Lievegoed.

Waarom anno 2013 een onderzoek naar een initiatief van Bernard Lievegoed dat meer dan veertig jaar terug in de tijd ligt? Daarvoor bestaan wat ons betreft twee goede redenen. De eerste is dat de vraag naar de rol van de wetenschap in de maatschappij niets aan actualiteit heeft ingeboet. De tweede is dat het werk van Bernard Lievegoed – zichtbaar in zijn boeken, maar vooral ook in de vele initiatieven die hij heeft genomen – een geestelijke achtergrond heeft die in de vergetelheid dreigt te geraken, niettemin van groot belang is voor het begrijpen van de maatschappelijke betekenis van de antroposofie. Wij willen graag leren van de visie en ervaringen van Bernard Lievegoed op dit gebied en een nieuwe impuls geven aan het noodzakelijke samengaan van antroposofie en samenleving.

Nieuwe impuls voor Lievegoed

Mens-op-de-drempel-Bernard-Lievegoed-13392913Twintig jaar geleden, op 12 december 1992, overleed Bernard Lievegoed, de buitengewone pionier, bruggenbouwer en impulsator van een krachtige en vruchtbare relatie tussen antroposofie en samenleving. Leven zijn impulsen en initiatieven nog wel voort?

Zonnehuizen is overgenomen door andere organisaties, het NPI – Instituut voor Organisatieontwikkeling bestaat nog amper. Wel is er het Bernard Lievegoed College for Liberal Arts (de vroegere Vrije Hogeschool in een nieuwe vorm, bovendien vanaf 12 december 2012 omgedoopt in Bernard Lievegoed University) alsmede de Lievegoed Zorggroep, die tegenwoordig simpelweg ‘Lievegoed’ heet. Ook actief is de Stichting Prof. Dr. Bernard Lievegoed Fonds, die de Netwerk Universiteit heeft opgericht. Over Lievegoed valt nu echter meer nieuws te melden.

Michel Gastkemper en Jelle van der Meulen gaan in een of meerdere monografieën onderzoek doen naar de impulsen die Lievegoed tijdens zijn leven hebben geïnspireerd en die nog steeds toekomstwaarde hebben. Beiden zijn goed in de materie ingevoerd en onder meer bekend als voormalig eind- en hoofdredacteur van Motief, maandblad voor antroposofie. Tegenwoordig zijn zij beiden ook actief op internet als bloggers.

Om dit werk mogelijk te maken is in september 2012 de Stichting Parsifal Fonds opgericht. Voorzitter is Hans Wessel, de beide auteurs fungeren als medebestuurslid. Deze weblog en een website zullen vanaf begin 2013 inzichtelijk maken hoe het werk aan een of meer beknopte publicaties vordert.

Hello world!

Welcome to WordPress.com! This is your very first post. Click the Edit link to modify or delete it, or start a new post. If you like, use this post to tell readers why you started this blog and what you plan to do with it.

Happy blogging!